Bronnen van Baarderadeel: een duik in het verleden

Hier staan een aantal bewerkingen van historische bronnen van de voormalige grietenij (gemeente) Baarderadeel in Friesland. Ik ben persoonlijk geïnteresseerd in de geschiedenis van Jorwerd, destijds hoofdplaats van Baarderadeel, waar mijn familie tussen de 16e en 18e eeuw gewoond heeft. Aanvullingen, verbeteringen, reacties zijn welkom. 

Bronnen uit Jorwerd

Het boek Uit de geschiedenis van Jorwerd: toponymy fan Jorwert door Jolt Oostra Rzn. (1993, druk Telenga’s drukkerij bv, Franeker) bevat een schat aan gegevens over het dorp Jorwerd, Friesland (Jorwert, Fryslân) en zijn bewoners. In totaal komen er ruim 2400 namen voor in het boek. Omdat een index ontbrak en ik genealogisch onderzoek doe naar voorouders in Jorwerd, heb ik een index gemaakt. De index wordt hier weergegeven in twee tabellen. Tabel 1 bevat uitsluitend de namen van personen die een achternaam voerden of voeren, en is gesorteerd op achternaam. Tabel 2 bevat alle personen (inclusief die uit tabel 1), maar nu geordend naar voornaam.

In beide tabellen zijn er vijf kolommen:

1. achternaam
2. voornaam en eventueel patroniem
3. jaar waarin deze persoon genoemd wordt, of eerste tot laatste jaar waarin deze genoemd wordt
4. bladzijden in het boek waar de persoon voorkomt
5. korte omschrijving van de context waarin de persoon genoemd wordt

Het bestand (5 bladzijden) is hieronder te downloaden.

Nedergerecht Baarderadeel

Weesboeken kunnen een schat aan informatie opleveren voor historici en genealogen, maar zijn vaak – uitgezonderd soms autorisaties – nog niet geïndexeerd. Voor het Nedergerecht van de grietenij Baarderadeel geldt bovendien dat de bronnen uit de 16e eeuw schaars zijn.

Het eerste weesboek van Baarderadeel dat hier in extracten digitaal beschikbaar wordt gemaakt stamt uit een bijzondere tijd. Het omvat de periode 1586-1589. Op het overzicht van de bewaard gebleven boeken van het Nedergerecht van Baarderadeel staat als eindjaar 1590, maar dit betreft puur de formele afsluiting van de laatste inschrijving, een rekening uit mei 1589.

Ik ben in 2016 begonnen dit weesboek door te nemen omdat ik er informatie over voorouders in kon vinden. In lange lijsten met kopers op een boelgoed kom je regelmatig voorouders tegen, en weet je dan ook wat ze toen zoal kochten. Maar door het ontbreken van een index moet je het hele boek doornemen. Uit ervaring weet ik dat je later soms  opnieuw door zo’n bron wilt gaan, omdat andere namen relevant blijken. Ik heb daarom besloten om alle namen die ik in dit boek tegenkwam in een document op te nemen, om zo later willekeurige andere namen snel te kunnen vinden.

Ik was destijds enigszins bedreven in het lezen van het oude handschrift, maar heb het doorwerken van dit boek ook gebruikt om mijn kennis daarvan door oefening te verbeteren. Die kennis is inmiddels wel verbeterd, en teruglezend zie ik her en der wel transcripties die ik nu anders en beter zou maken. Maar het is te tijdrovend om alles na te lezen en te corrigeren.

De kritische lezer en gebruiker van dit bestand moet zich daar dus goed van bewust zijn, en altijd naar de oorspronkelijke scans op allefriezen.nl gaan om de juiste tekst te lezen. Dit document dient er uitsluitend voor om snel de relevante namen te vinden. Na een inleiding tref je de extracten aan; aan het eind van het document is een index op persoonsnamen. In totaal staan hier 505 verschillende personen vermeld